Aansprakelijkheidsrecht

‘In het aansprakelijkheidsrecht gaat het om het afwegen van de vrijheid van handelen tegen de bescherming van rechten en belangen. Het beginsel hierbij is dat ieder jegens anderen verantwoordelijk is voor zijn eigen gedragingen en voor gedragingen van personen en zaken tot wie hij in een speciale relatie staat. Ieder behoort zich ten opzichte van de ander ten minste zorgvuldig te gedragen.’
— C.C. van Dam, Aansprakelijkheidsrecht, Den Haag 2000

Het aansprakelijkheidsrecht laat zich indelen in contractuele en buitencontractuele aansprakelijkheid. Aan de contractuele aansprakelijkheid ligt steeds een overeenkomst ten grondslag. De algemene grond is gelegen in de ‘wanprestatie’ : het niet nakomen van de verbintenissen, waardoor schade wordt geleden. Er zijn ook bijzondere overeenkomsten, bijv. de geneeskundige behandelingsovereenkomst. Dit is de overeenkomst die u aangaat met de behandelend arts, fysiotherapeut en andere professionelen binnen de gezondheidszorg. Voor verdere informatie verwijzen wij u naar ‘Medische aansprakelijkheid’. Daarnaast kunt u ook denken aan de overeenkomst met de notaris, accountant, makelaar en andere beroepsbeoefenaren.
De buitencontractuele aansprakelijkheid vloeit voort uit de wet (de onrechtmatige daad). Deze kan ingedeeld worden in: aansprakelijk zijn voor je eigen gedragingen, die van anderen en aansprakelijkheid voor zaken. Bovendien zijn er nog bijzondere aansprakelijkheden binnen het vervoer, maar ook binnen het verkeersrecht, waarbij met name gedacht kan worden aan art. 185 WVW (wegenverkeerswet). Zie ook ‘Letselschade’.

Het voert uiteraard te ver op deze plaats om al te diep in te gaan en u zult dan ook verwezen worden naar andere pagina’s.

Aansprakelijkheid voor eigen onrechtmatig gedrag.

Uiteraard gaat het daarbij allereerst om de onrechtmatige daad die een viertal vereisten kent: onrechtmatigheid, toerekenbaarheid, causaal verband en schade. Een onrechtmatige daad is ‘een inbreuk op een recht en een doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht of met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt’. Dit is een vrij open norm, die door de jurisprudentie verder is ingevuld. Denkt u aan: gevaarzetting, hinder, milieuvervuiling, bestuurdersaansprakelijkheid, productaansprakelijkheid (zie ook consumentenrecht en letselschade). onrechtmatige publicaties, het benadelen van crediteuren, zorgplicht van de bank, verkeersaansprakelijkheid (zie ook letselschade), de onrechtmatige overheidsdaad en de eigen aansprakelijkheid van toezichthouders.

Aansprakelijkheid voor onrechtmatig gedrag van anderen

  1. de aansprakelijkheid van ouders voor kinderen beneden 14 jaar;
  2. de aansprakelijkheid voor ouders van kinderen tussen 14 en 16 jaar;
  3. aansprakelijkheid van werkgevers voor de gedragingen van hun werknemers;
  4. de aansprakelijkheid van opdrachtgevers voor niet-ondergeschikten (zie letselschade).

Aansprakelijkheid voor zaken

  1. voor gebrekkige roerende zaken;
  2. voor gebrekkige opstallen;
  3. voor gevaarlijke stoffen, stortplaatsen en boorgaten;
  4. voor dieren (zie ook letselschade);
  5. voor gebrekkige producten (zie ook consumentenrecht);

Niet iedere schending van de zorgvuldigheid, die wij in acht moeten nemen in de omgang met elkaar en die schade veroorzaakt leidt tot aansprakelijkheid. Zo gelden in ‘sport en spelsituaties’ andere regels, maar ook is de Hoge Raad terughoudend wanneer het gaat om aansprakelijkheid voor ongelukken in de particuliere sfeer. Anderzijds is de norm strenger binnen het terrein van het ongevallenrecht. Daarbij is de schending van verkeers- en veiligheidnormen van belang. Wilt u hierover meer lezen verwijzen wij u naar de pagina letselschade.

Zoals hierboven al aangegeven is het aansprakelijkheidsrecht omvangrijk, zodat wij u adviseren bij vragen vrijblijvend contact op te nemen. Petra Hartmans heeft in 2009 de postdoctorale specialisatie aan het Grotius College Onderneming en Aansprakelijkheid met succes afgerond. Zij is lid van de Vereniging voor Aansprakelijkheids- en Schadevergoedingsrecht.

VASR

Heeft u vragen? Neem dan contact met ons op voor een gratis intakegesprek.